- Trong mắt những ai không “vi tính”, Gấu bông chúng tôi rất tự tin, và luônnói về mình như vậy. Nhưng không chỉ các thế hệ đi trước không nhận thức đượcGấu bông, mà chính “gấu” cũng chưa biết mình là ai, nên thường “tinh vi”.

Thế hệ Gấu bông là sản phẩm của thời đại Internet - một thứ “mạng nhện” chăngkhắp hoàn cầu, sôi sục suốt ngày đêm. Vì thế, còn là sản phẩm của tập quánonline. Không ít Gấu bông đã tử nạn trên “chiến trường”- bàn phím, chết khôngrời “con chuột”. Còn cả những cái chết vì “nọc độc” của một thứ nhện là gameonline, điều vô cùng khó hiểu đổi với những thế hệ mà Gấu bông là generationnext.

Đừng “bức tử” tình yêu!

Gấu bông chúng tôi vừa trẻ vừa già. Trẻ vì luôn táo tợn, linh hoạt, như cáctiện ích thần kỳ của CNTT, nếu được dùng đúng sẽ giúp đóng vai trò tương lai đấtnước. Già vì không đọc sách thiếu nhi kinh điển, không thích hát các ca khúcthiếu nhi truyền thống, vì “lý tưởng” là nhiều tiền. Từ bé đã làm bạn với TV,Gấu bông bị biết tình dục trước tình yêu, thậm chí có thể không bao giờ yêu.Phạm trù tình yêu chắc là “già nhân ngãi non vợ chồng”?

Thế hệ không đọc...

Trong lối sống nghe – nhìn”, Gấu bông chẳng mấy khi đọc sách. Còn vì người takhông phát hành sách hay theo quan niệm truyền thống, chỉ phát hành, nhưng quađầu nậu, sách bán chạy. Vì bấy lâu như chỉ có một cuốn sách cho thiếu nhi tàmtạm, tuy vẫn mượn điển cố “Vé về tuổi thơ” của Liên Xô.

Nếu cũng ví thế hệ Gấu bông là quyển sách – như các thế hệ trước – thì Gấubông phải là cái bìa thật “bắt mắt”, không thì không bán được. Và Gấu bông đanglớn lên với những Harry Porter trong một thế giới lẫn lộn âm dương.

Như thế hệ trước, Gấu bông cũng viết nhật ký, thậm chí còn viết “sách” ở tuổighế học trò. Có điều chúng tôi viết nhật ký, viết bản thảo sách trên các giaodiện như Facebook, càng nhiều người đọc càng tốt. “Các cụ” hồi trẻ thì viết nhậtký dấu diếm, nếu viết sách tuổi học trò chỉ để truyền tay nhau trong bạn cùnggiới là cùng.

Gấu bông bị bằng lòng với “nghệ thuật sến”; vì ngoại nghĩa là xịn; vì chưakịp thưởng thức đã đến lúc phát giải thưởng cho người mua giải thưởng; vì “tácphẩm mới” trên sống dưới khê, vội hoàn tất cho kịp ngày kỷ niệm.

...Thế hệ “hàn”?

Thế hệ chúng tôi duy lý, thực dụng, vì thời gian của Internet tính bằng vàiphần giây, chúng tôi phải có mặt ở mọi nơi trong cả không gian thực và ảo. Thựcdụng, chúng tôi nhìn nhiều đại diện thế hệ trước là hơi âm ấm đầu.

Vì luôn vội, Gấu bông dễ máu lạnh, thậm chí vô cảm, vì những tiêu cực mà cácthế hệ trước cho thừa tự thò ra ở mọi ngóc ngách. Gấu bông mềm nhưng… độn mùncưa?

Gấu bông xì tin nhưng không thơ mộng, chắc vì sống trong “cuộc sống số” kháckiểu, khi mọi thứ được đo hoặc bằng tài sản nêu trên tạp chí Forber, hoặc bằngcon số công trình chẳng (mấy?) ai xem. Thế hệ chúng tôi vì thế, chẳng mấy biếtxấu hổ, chỉ sợ bạn chê khi nhìn thấy bố mẹ đèo mình đi học bằng xe 82…

Gấu bông không lãng mạn vì chẳng có thang bậc của trữ tình, chỉ thấy nhữngcấp độ về sexy… Gấu bông giản đơn bị đơn giản hoá tiêu chuẩn đánh giá, chỉ cóxịn, hoặc không xịn. Không ít Gấu bông trớ trêu trong phận giống thứ ba…

Gấu bông không mát tính, không hài hước, vì phải “quái” mới đáng nể, mà quáithì chỉ có thể trêu ngươi, chế nhạo, trù úm. Gấu bông khó làm Thạch Sanh cho thếkỷ 21, vì “mãng xà” biết mọc đầu.

Thế hệ chúng tôi bất cần…

Đến đời Gấu bông, “không bán mua tình yêu” không còn là điệp khúc cho bài catuổi trẻ, còn tình dục trở thành một thứ hàng hoá.

Gấu bông thường không lăn tăn (day dứt), vì “lương tâm” không làm rung độngcác sếp Xuân tóc đỏ, Lý Thông, Năm Sài Gòn… Gấu bông khó thể viện đến các chuẩnmực dân tộc nghìn năm, khi ăn mặc lố lăng có nghĩa là sành điệu.

Gấu bông chúng tôi “đô thị hoá”, không cần sợ bị phân công đi vùng sâu, vùngxa để mang ánh sáng kiến thức xua màn tăm tối. Thế hệ chúng tôi tự kỷ trung tâmvì luôn là “công trình trọng điểm” của ông bà cha mẹ. Thế hệ chúng tôi đượcthông thoáng hơn về “ăn nói”, do trào lưu tây hoá, nhưng tậm tịt hơn về “gói,mở”, do luật (rừng) vẫn tù mù.

Những gấu bông

Gấu bông dễ thoả hiệp, dàn xếp. Gấu bông tự tin kiểu đua đòi, “chém gió”. Gấubông mê tín mà trần tục. Gấu bông chấp nhận bon chen, uốn lưng, “hợp gu” bềtrên… như một cách để thành đạt. Gấu bông bị buộc chọn một trong những bầy đàn(phe cánh), để chống lưng nhau. Gấu bông phải lựa chọn “chơi theo luật” do thờicuộc áp đặt.

Thế hệ chúng tôi cần?

Gấu bông chúng tôi hay cáu bẳn, có lúc vô lễ, chắc vì không mấy cảm giác bìnhyên, do sức ép khoa cử, do bị cách xa khỏi thiên nhiên, do ít có điều kiện rènluyện thể thao…

Hôm nay cái gì cũng cần nhanh: kiếm tiền nhanh, yêu nhanh, xử lý nhanh. Nhưngvì các cụ ngày xưa bảo “nhanh nhẩu đoảng” (làm nhanh chóng hỏng, phải làm đâuđược đấy), nên nhanh có lẽ còn có nghĩa là không tốt, nhanh cũng tệ như chậm.

Thế hệ chúng tôi cần chân phanh, cần hộp giảm tốc, cần… GƯƠNG, cần bản đồ lộtrình mạch lạc cho chuyến xe của thế hệ vào tương lai. Một chuyến xe như thếkhông thể lấy “làm luật”, tham nhũng vừa làm dầu bôi trơn, vừa làm nguyên liệuchính cho bộ máy tổng thành.

Thế hệ chúng tôi cần các “biển báo chỉ đường”, như những thiết chế có sứcsống, không xuê xoa, xuề xoà, làm phép...

• Lê Đỗ Huy